Mide Ameliyatlarında Burun Hortumu (Nazogastrik Sonda) Neden Artık Nadiren Kullanılıyor?
Kısa özet
- Rutin nazogastrik sonda kullanımı çoğu hastada gerekli değil.
- Uzun süreli sonda; boğaz ağrısı, rahatsızlık ve akciğer enfeksiyonu riskini artırır.
- 2004’te yayımladığımız çalışma bu yaklaşımı destekledi; sonrasında 42+ yayında kaynak gösterildi.
- Bugün, yalnızca seçilmiş özel durumlarda kısa süreli ve amaçlı kullanıyoruz.
Eskiden neden takılıyordu?
- Mideyi boşaltmak, bulantı-kusmayı azaltmak, dikiş hattını korumak düşüncesiyle.
- Yeni kanıtlar ve ERAS protokolleri ile çoğu hastada gereksiz olduğu gösterildi.
Kanıta dayalı değişim
- Çalışmamız ve izleyen yayınlar: Rutin sonda takılmayan hastalarda komplikasyon artışı yok.
- Avantajlar: Daha az ağrı ve rahatsızlık, daha iyi mobilizasyon, daha hızlı ağızdan beslenme, pnömoni riskinde azalma.
Hangi durumlarda hâlâ gerekir? (seçili olgular)
- Aktif üst GIS kanaması veya yoğun mide içeriği birikimi
- Ciddi mide çıkış tıkanıklığı/ileus
- Yüksek aspirasyon riski, yoğun bulantı-kusma kontrolsüzse
- Anastomoz kaçağı şüphesinde mideyi boş tutma gereği
Kararı cerrah ve ekip klinik tabloya göre verir. Amaç kısa süreli ve hedefe yönelik kullanım.
Hastaya etkisi
- Rutin sonda yoksa: daha konforlu süreç, erken ağızdan sıvı, erken mobilizasyon.
- Ağız kuruluğu için: buz parçaları, ağız bakımı; sıvıları küçük yudumlarla ve aralıklı almak.
- Bulantı için: reçeteli antiemetikler, yavaş ve sık beslenme.
İyileşme akışı (genel)
- Gün 0–1: Erken kalkma, solunum egzersizleri, damar yoluyla sıvı
- Gün 1–3: Küçük yudumlarla sıvı → yumuşak gıdalara geçiş
- 2–4 hafta: Aktivitenin ve porsiyonların kademeli artırılması
Süreler kişiye göre değişir.
Sık Sorulan Sorular
- “Sonda takılmaması tehlikeli mi?”
Hayır. Uygun olguda güvenlidir; gerektiren durumlarda seçici olarak takılır. - “Takılırsa ne kadar kalır?”
Gerek kalmadığı anda çıkarılır; hedef kısa süredir. - “Herkeste aynı mı?”
Hayır. Cerrahi tipi, patoloji ve klinik tablo kararı belirler.
Özet
- Rutin N/G sonda artık standart değil.
- Seçici kullanım, hasta konforunu artırır ve güvenliği korur.
- En doğru karar bireysel değerlendirme ile verilir.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararları kişisel tıbbi değerlendirme ile verilir.